Duchowieństwo zakonne oraz diecezjalne, a także siostry zakonne w latach 1939-45 poniosły bardzo wysoką cenę za wierność swej misji Kościołowi w Polsce. Wojenne represje: pobyt w obozach koncentracyjnych, w więzieniach, na przymusowych robotach i egzekucje objęły 6.367 osób, z których 2.801 poniosło śmierć. Pośród nich 1.932 osoby to duchowieństwo diecezjalne, 580 duchowieństwo zakonne i 289 to siostry zakonne. W prześladowaniach zginęły również miliony świeckich, wśród których mamy wspaniałe znane osoby i anonimowe postacie kobiet i mężczyzn. Wszyscy oni zasługują na szczególną pamięć i cześć. Wśród 108 męczenników, których Kongregacja do Spraw Kanonizacyjnych dopuściła do beatyfikacji jest: 3 biskupów, 52 kapłanów diecezjalnych, 26 kapłanów zakonnych, 3 kleryków, 7 braci zakonnych, 8 sióstr zakonnych i 9 osób świeckich. Ukazują oni obraz Kościoła, który w czasie prześladowania za wiarę złożył świadectwo wierności. Panem historii jest Bóg i u progu Trzeciego Tysiąclecia daje nam tych nowych błogosławionych, abyśmy cenili życie i Boże przykazania oraz byli pobudzeni do autentycznej miłości - także miłości ojczyzny ziemskiej. Przez ich bohaterską postawę życia i śmierci zachęcani jesteśmy do większej odpowiedzialności społecznej, budowania pokoju i ładu moralnego w świecie. Świadectwo męczeństwa tych ludzi powinno ożywić naszą wiarę. Wśród kandydatów na ołtarze są świadectwa szczególnych postaw chrześcijańskich wobec Żydów (przez heroiczne niesienie im pomocy a nawet oddanie życia). Są to dwie siostry niepokalanki i ks. Józef Pawłowski, którzy oddali życie za ratowanie Żydów. Jest ojciec Anicet Kopliński - kapucyn i Niemiec z pochodzenia, który nie wykorzystał swego rodowodu do ratowania życia i poniósł śmierć w komorze gazowej w obozie w Oświęcimiu. Jest także bohaterska osoba świecka Marianna Biernacka - która uratowała prowadzoną na egzekucję w błogosławionym stanie synową i życie dziecka, które miało się wnet narodzić. W zastępstwie za nią została rozstrzelana w Naumowiczach k. Grodna. Jest zakonnik - salezjanin ks. Józef Kowalski, który za posiadanie różańca i odmowę podeptania go, został zmasakrowany i utopiony w beczce z fekaliami. Jest również ks. Wojciech Nierychlewski - michalita, który dał się zaaresztować w zamian za ocalenie życia ojca rodziny Michała Pasławskiego.

Beatyfikacja 108 męczenników jest wydarzeniem historycznym, bowiem z obozów koncentracyjnych, więzień i wielu straszliwych miejsc gehenny wyniesieni zostają na ołtarze bohaterowie, męczennicy - ludzie, którzy oddali życie z miłości do Boga, człowieka i Ojczyzny.

ks. Stanisław Groń SJ